Mijn familiegeschiedenis

Ik neem je mee in mijn persoonlijke zoektocht naar het beladen oorlogsverleden van de familie Maan uit Monster.

22. Rancune

In het opnieuw uitgegeven essay ‘Het nationaal-socialisme als rancuneleer’ schrijft Menno ter Braak in 1937 onomwonden over NSB’ers dat het ‘half-beschaafde’ kleinburgers zijn. Mensen die net genoeg beschaving in huis hebben om zich te kunnen

Lees verder »

21. De zoon

2003. Ik zat alleen aan een tafel, in hard tl-licht. Dozen met oude papieren voor me. En foto’s. De archiefmedewerker had het me met lichte opwinding in zijn stem al verteld. Omdat ik een aanvraag tot inzage had gedaan in het dossier van mijn opa hadden archiefmedewerkers de dossiers al ingezien. Vol verbazing troffen zij vele kleine zwartwit foto’s aan met bijschriften erop gekrabbeld aan de achterkant. Meestal met maand en jaartal erbij.

Lees verder »

20. Het ene verhaal

In het dossier dat over mijn opa na de oorlog is gemaakt door de Bijzondere Rechtspleging zijn veel getuigenverklaringen te lezen. Mijn opa wordt beschreven als een zeer overtuigde NSB’er. Een man van principes.

Lees verder »

Het kwaad aan de keukentafel

Er valt een stilte. “Was mijn vader een nazi?” vraagt Rolf dan ineens. Ik snap zijn plotse twijfel niet. Het bewijs ligt toch hier? “Ik heb het me vaak afgevraagd. Misschien heb ik mezelf altijd voorgehouden dat hij een meeloper was…” Rolf schudt zijn hoofd, kijkt me aan. “Hij was overtuigd nazi, toch?”

Lees verder »

19. Hier

Zomer 2019. Aan het einde van de ziekenhuisgang staat een vrouw voor het raam, alleen. Ze staart naar buiten, telefoon in haar hand. Een verpleegster loopt naar haar toe, reikt haar woordeloos een glas water aan. Ze knikken naar elkaar. De verpleegster loopt zachtjes weg. Ze kijkt weer naar buiten en neemt een slok. Hij is er niet meer. Haar vader. Ze staart naar de lucht, de wolken. Ze hoort de stilte om haar heen. Tien minuten geleden ademde hij nog.

Lees verder »

18. Op weg naar terra incognita

“Maar dat kan helemaal niet!”, roept een mevrouw op de vierde rij spontaan uit.

Ik sta voor een groep voornamelijk oude mensen in Naaldwijk en geef een lezing over mijn familiegeschiedenis. Ik heb uitgelegd dat ik probeer in het hoofd van mijn opa te kruipen om te begrijpen hoe hij tot zijn keuzes kwam. “Ik snap wel dat je dat wilt, maar dat gaat niet,” besluit de vrouw van in de 70.

Lees verder »

17. De nieuwe mens (I)

Op de middelbare school was geschiedenis- niet heel verrassend –  mijn lievelingsvak. In klas 4 besprak de docent met ons de moderne tijd. We leefden in het jaar 1991, het jaar van de (Tweede) Golfoorlog.

Lees verder »

16. Het oordeel

Is het niet óók de angst die ergens in mijn achterhoofd voortdurend aanwezig is, dat ik ervan beschuldigd zal worden de daden van mijn opa te willen vergoelijken? In mijn vorige blog schreef ik dat

Lees verder »

15. De kennis van nu

Met het schrijven van een verslag van een NSB bijeenkomst in 1934 in Monster waar ik ‘samen’ met mijn opa bij aanwezig was, hoopte ik dichterbij hem te komen. Beter te begrijpen wat hem aansprak

Lees verder »

14. De NSB in Monster (II)

De spreker op de bijeenkomst van de NSB in Monster is kameraad Nije. Zijn functie binnen de NSB is ‘vormingsleider’. In de praktijk betekent dit dat hij langs vele, vaak gloednieuwe, afdelingen van de NSB

Lees verder »